सारांश
विधेयक विवरण
मतदाता नामावली (पहिलो संशोधन) विधेयक, २०८३ गृह मन्त्रालयद्वारा प्रतिनिधि सभामा दर्ता गरिएको संशोधन विधेयक हो। यस विधेयकको मुख्य उद्देश्य प्रतिनिधि सभाको कार्यकाल पूरा हुनुअगावै विघटन भई निर्वाचनको मिति घोषणा भएको अवस्थामा मतदाता नामावली सङ्कलन तथा अध्यावधिक गर्ने विशेष कानुनी व्यवस्था गर्नु हो। यसका साथै विधेयकले पूर्ववर्ती अध्यादेशलाई प्रतिस्थापन गर्दै त्यसअन्तर्गत भएका कार्यलाई वैधता प्रदान गर्दछ।
मुख्य व्यवस्थाहरू:
- मतदाता नामावली ऐन, २०७३ को दफा ४ मा नयाँ उपदफा (२क) थप गरिएको।
- प्रतिनिधि सभा अगावै विघटन भई निर्वाचन घोषणा भएको अवस्थामा निर्वाचन आयोगले अवधि तोकेर मतदाता नामावली सङ्कलन, दर्ता र अध्यावधिक गर्न सक्ने अधिकार प्रदान गरिएको।
- पूर्व जारी मतदाता नामावली (पहिलो संशोधन) अध्यादेश, २०८२ खारेज गरिएको।
- खारेज गरिएको अध्यादेश बमोजिम भएका सम्पूर्ण काम कारबाहीहरू यसै ऐन बमोजिम भए सरह मानिने गरी बचाउ गरिएको।
क्षेत्र र लागू हुने दायरा:
यो ऐन प्रतिनिधि सभाको अगावै विघटन भई नयाँ निर्वाचनको घोषणा भएको अवस्थामा मतदाता नामावली दर्ता र अध्यावधिक प्रक्रियामा देशभर लागू हुनेछ।
प्रमुख निकायहरू:
- निर्वाचन आयोग: मध्यावधि वा अगावै हुने निर्वाचनका लागि मतदाता नामावली सङ्कलन र अध्यावधिक गर्ने विशेष समयसीमा निर्धारण गर्ने अधिकार दिइएको छ।
प्रक्रियागत व्यवस्था र समयावधि:
- यो ऐन प्रमाणीकरण भएसँगै तुरून्त प्रारम्भ हुनेछ।
- अगावै निर्वाचन हुने स्थितिमा आयोगले तोकेको निश्चित अवधिभित्र मतदाता नामावली दर्ता तथा अध्यावधिक प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्नेछ।
